Ngành dệt may có thực sự được hưởng lợi từ CPTPP?

Ngành dệt may có thực sự được hưởng lợi từ CPTPP?

Lượt xem: 482
  •  

Hiệp định đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) chính thức được Quốc hội thông qua chiều 12/11/2018. Theo đó Việt Nam trở thành nước thứ 7 thông qua Hiệp định này sau New Zealand, Canada, Australia, Nhật Bản, Mexico và Singapore.

 


Ngành dệt may Việt Nam được hưởng lợi Lợi ích mà Việt Nam kì vọng được hưởng từ CPTPP bao gồm GDP tăng 1.32%, xuất khẩu với CPTPP tăng thêm 4%, nhập khẩu tăng thêm 3.8%. Trong đó, lĩnh vực được hưởng lợi nhất bao gồm các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày…

CPTPP đem lại tiềm năng tăng trưởng lớn

CPTPP là khu vực có quy mô thị trường lớn với GDP năm 2017 đạt 10,275 tỷ USD (chiếm 13% toàn cầu) và dân số đạt 506 triệu người (chiếm 7% toàn cầu). Đối với lĩnh vực dệt may, CPTPP là khu vực thị trường lớn thứ 2, chỉ sau Mỹ (47%). Canada, Nhật Bản, Mexico, Australia, New Zealand, Singapore là các quốc gia phụ thuộc lớn vào hàng dệt may nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc. Trong khi đó, Việt Nam chưa kí kết hiệp định thương mại song phương nào với Canada, Mexico và Peru, do đó, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam tại các thị trường này còn yếu. CPTPP sẽ tạo lợi thế vượt trội cho Việt Nam mở rộng và khai thác thị trường với kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt 4.8 tỷ USD năm 2018 (tăng trưởng 10.5%).

Để được hưởng ưu đãi thuế quan, hàng dệt may Việt Nam cần đáp ứng yêu cầu xuất xứ “từ sợi trở đi”. Theo yêu cầu “từ sợi trở đi”, công đoạn sản xuất từ sợi – dệt nhuộm – may cần được thực hiện tại các nước thành viên CPTPP để được hưởng ưu đãi thuế quan. Tính tới thời điểm hiện tại, Tổng công ty cổ phần Phong Phú (PPH) và Công ty Cổ phần Dệt may – Đầu tư – Thương mại Thành Công (TCM) là các đơn vị tiêu biểu trong ngành có năng lực sản xuất khép kín, đáp ứng được yêu cầu này.
Hiệp định này sẽ có hiệu lực sau 60 ngày kể từ ngày ít nhất 6 nước hoặc ít nhất 50 phần trăm số nước ký kết, thông báo bằng văn bản về việc đã hoàn thành các thủ tục pháp lý của mình. Như vậy dự kiến hiệp định sẽ có hiệu lực trong năm 2018 hoặc nửa đầu năm 2019.


KHÁI QUÁT CƠ HỘI THỊ TRƯỜNG TỪ CÁC NƯỚC THÀNH VIÊN CPTPP
1. Nhật Bản
 

Nhật Bản là đối tác nhập khẩu và xuất khẩu hàng dệt may lớn của Việt Nam trong khối CPTPP. Theo đó, năm 2017, kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu hàng dệt may tới và từ thị trường này đạt khoảng 3 tỷ USD và 1 tỷ USD (chiếm khoảng 70% tổng kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam tới và nhập khẩu từ các nước CPTPP). Việt Nam nhập khẩu vải, xơ sợi và nguyên phụ liệu ngành may trong khi xuất khẩu thành phẩm sang Nhật Bản. Với việc sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ Nhật, Việt Nam có thể hưởng lợi lớn từ CPTPP trong lĩnh vực dệt may do yêu cầu xuất xứ "từ sợi trở đi" có thể đáp ứng.

Tại thị trường Nhật Bản, hàng may mặc Trung Quốc vẫn chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu nhập khẩu hàng may mặc (2016: 65%). Việt Nam là nước có tổng kim ngạch xuất khẩu hàng may mặc đứng thứ hai, tuy nhiên tỷ trọng hàng may mặc Việt Nam thấp hơn hẳn so với Trung Quốc (2016: 12%). Điểm đáng lưu ý là hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc về lượng đang giảm mạnh (từ 25 tỷ USD năm 2012 xuống khoảng 17 tỷ USD năm 2016, tốc độ suy giảm 9.5%/năm), trong khi đó hàng nhập khẩu từ Việt Nam đang tăng dần (từ 2 tỷ USD năm 2012 lên 3 tỷ USD năm 2016, tốc độ tăng trưởng 10%/năm).

Thuế nhập khẩu đối với sản phẩm may mặc Trung Quốc là 8.4% - 10.9%, cao hơn so với mức thuế nhập khẩu đối với sản phẩm may mặc từ Việt Nam (khoảng 5%). Toàn bộ hàng may sẽ được miễn thuế kể từ ngày Hiệp định CPTPP có hiệu lực, ngoại trừ một số mặt hàng sẽ được miễn thuế sau 11 năm sẽ là cơ hội tốt cho hàng dệt may Việt Nam mở rộng thị phần. Tính tới 31/12/2017, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam tại Nhật đạt xấp xỉ 3.2 tỷ USD, với kỳ vọng tăng trưởng từ thị trường này tối thiểu đạt 10%/năm, mỗi năm kim ngạch xuất khẩu tăng khoảng 300 triệu USD, chủ yếu từ suy giảm nhập khẩu từ Trung Quốc và Bangladesh.
 

May Việt Tiến (VGG), May Thành Công (TCM), May 10 (M10), TCty Phong Phú (PPH), May Bắc Giang, Dệt Kim Đông Xuân… là các đơn vị sản xuất hàng dệt may xuất khẩu lớn sang thị trường Nhật Bản. Trong đó, May Thành Công và TCty Phong Phú là các đơn vị có chuỗi sản xuất khép kín sợi-dệt-nhuộm-may, đáp ứng được yêu cầu “từ sợi trở đi” để được hưởng ưu đãi về thuế từ các nước thành viên CPTPP.

2. Canada
 

Việt Nam được xếp trong nhóm nước xuất khẩu mặt hàng may mặc nhiều nhất vào thị trường Canada trong năm 2017, trong đó Trung Quốc dẫn đầu khi chiếm thị phần 40% trên tổng thị phần nhập khẩu, tiếp theo là Bangladesh (12%), Campuchia (9%) và Việt Nam (8%). Tuy nhiên, có thể thấy rằng lượng hàng may mặc của nhóm các nước dẫn đầu này xuất khẩu sang thị trường Canada chiếm thị phần xấp xỉ bằng ½ thị phần của riêng Trung Quốc. Tuy nhiên, trong khi thị phần nhập khẩu từ Trung Quốc giảm dần thì các nước xuất khẩu lớn khác lại tăng dần.

Trong các chủng loại hàng may mặc nhập khẩu tại Canada thì mảng hàng giá thấp đến trung bình chiếm thị phần đáng kể. Hơn nữa, người tiêu dùng Canada luôn có nhu cầu về hàng may mặc làm từ sợi tự nhiên, ở mức giá cạnh tranh vì họ cho rằng, sử dụng quần áo chất liệu tự nhiên vừa thoáng mát , có lợi cho sức khỏe. Với nhu cầu và thị hiếu này của người tiêu dùng Canada, đây là thị trường tiềm năng đối với mặt hàng may mặc xuất khẩu Việt Nam.

Hiện tại, Việt Nam là nước xuất khẩu hàng dệt may lớn thứ 4 tại thị trường này, sau Trung Quố c, Bangladesh, Campuchia. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may năm 2017 đạt 556 triệu USD (bằng 1/6 tổng kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Nhật) và tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam tại thị trường Canada là 11% (yoy). Tính tới thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa kí kết hiệp định thương mại song phương nào với Canada. Do đó, CPTPP trước hết mở ra cơ hội mở rộng thị trường lớn cho các doanh nghiệp dệt may Việt Nam. Nhập khẩu hàng dệt may của Canada từ các nước CPTPP kì vọng sẽ tăng 69.4 triệu USD, trong đó, tăng trưởng hàng dệt may sẽ chủ yếu từ Việt Nam, tuy nhiên, sự tăng trưởng này đến từ việc giảm nhập khẩu hàng dệt may từ Trung Quốc và các nước không thuộc khối CPTPP khác như Bangladesh và Campuchia.

3. Australia
 

Tại thị trường Australia (Úc), Việt Nam là nước xuất khẩu lớn thứ 3 về hàng dệt may (chỉ sau Trung Quốc và Bangladesh), tuy nhiên, xét về toàn bộ quy mô thị trường Úc, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may Việt Nam tương đối nhỏ (chỉ khoảng 3%). Đối thủ cạnh tranh của Việt Nam tại thị trường này là Trung Quốc, Bangladesh, Việt Nam, Indonesia...

Lợi thế nổi trội nhất đối với các doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu sang Úc đó là có vị trí địa lý khá gần so với các nước xuất khẩu khác. Tuy nhiên, Úc là thị trường ít dân và đã phát triển khá lâu, không có đơn hàng lớn như Mỹ, Châu Âu nhưng họ lại đòi hỏi rất cao về nguồn gốc xuất xứ và chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp xuất khẩu có thể đáp ứng yêu cầu về xuất xứ và chất lượng lại ưu tiên xuất khẩu với quy mô đơn hàng lớn sang Mỹ, Châu Âu. Do đó kim ngạch xuất khẩu tại thị trường Úc rất thấp.

Sản phẩm dệt may Việt Nam tại thị trường Úc được một số ưu đãi nhất định từ Hiệp định thương mại tự do ASEAN - Australia/NewZealand, theo đó, nhiều dòng thuế đối với ngành dệt may đã ở mức 0% và đến năm 2018, toàn bộ các dòng thuế trong ngành dệt may về mức 0% trừ các mã không được hưởng ưu đãi theo Hiệp định. So với Hiệp định thương mại này, CPTPP không đem lại các cơ hội đột phá trong lĩnh vực dệt may tại thị trường Úc, tuy nhiên tác động cộng gộp từ 2 hiệp định này sẽ khiến nâng cao lợi thế cạnh tranh của hàng dệt may Việt Nam so với Trung Quốc và Bangladesh. Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may tại thị trường này được kì vọng tiếp tục tăng trưởng với tốc độ 5%/năm đạt 180 triệu USD năm 2018.

4. Mexico

Theo Bộ Công thương, thuế suất vào thị trường Mexico hiện đang ở mức khá cao 30%. Khi CPTPP được thực thi, kim ngạch xuất khẩu dự kiến có thể tăng 30 - 40% ngay trong năm đầu tiên và sau khoảng 3 - 4 năm, kim ngạch sẽ tăng gấp đôi, đặc biệt với những mã hàng Mexico đang có nhu cầu lớn từ các nhà cung cấp Việt Nam như quần áo may sẵn, hàng dệt kim…

Trong quá khứ, Mexico phụ thuộc lớn vào hàng dệt may nhập khẩu từ Mỹ với việc hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ được hưởng ưu đãi về thuế theo NAFTA. Tuy nhiên, tỷ trọng hàng nhập khẩu từ Mỹ đang giảm dần, tạo ra cơ hội cho hàng hóa từ các nước khác như Trung Quốc và Việt Nam. Tính tới năm 2016, hàng dệt may nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm khoảng 36% tổng kim ngạch nhập khẩu, là đối tác nhập khẩu hàng may mặc lớn nhất của Mexico. Mỹ, Bangladesh và Việt Nam đang chiếm tỷ trọng xấp xỉ ở mức 7 - 9%. Tính tới thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa kí kết hiệp định thương mại song phương nào với Canada. CPTPP sẽ mở ra cơ hội lớn cho hàng dệt may Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt 110 triệu USD năm 2018.

5. Malaysia
 

Malaysia là quốc gia có quan hệ hai chiều trong lĩnh vực dệt may với Việt Nam, trong đó, năm 2017 tổng kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu từ Malayxia là 111 triệu USD và 91 triệu USD.

Trong số 11 quốc gia thành viên CPTPP, Malaysia là nước duy nhất có khả năng cạnh tranh với Việt Nam trong xuất khẩu hàng may mặc sang các thị trường. Xét về quy mô xuất khẩu, hàng dệt may Malaysia không có khả năng cạnh tranh với Việt Nam. Tại thị trường ASEAN (Brunei và Singapore), hàng dệt may Malaysia chiếm ưu thế hơn so với Việt Nam, tuy nhiên, quy mô tại các thị trường này không lớn. Nếu tận dụng tốt cơ hội thị trường từ CPTPP, Việt Nam sẽ là nước được hưởng lợi nhất trong số 11 quốc gia thành viên.

Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng dệt may xuất khẩu sang Malaysia đạt 15%/năm. Dự kiến năm 2018 kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may tại thị trường này đạt 165 triệu USD.

6. New Zealand
 

New Zealand là thị trường tương đối tiềm năng do hàng dệt may quốc gia này phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Tuy nhiên, tương tự tại thị trường Úc, tại New Zealand, hàng dệt may Việt Nam chỉ chiếm tỉ trọng trong tổng kim ngạch nhập khẩu (3%), sau Trung Quốc (71%) và Bangladesh (6%). Kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may tại thị trường này được kì vọng tăng trưởng thấp ở mức 5%/năm đạt 20 triệu USD năm 2018.

7. Chile

Kể từ năm 2014, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam tại Chile tăng đột biến dưới ảnh hưởng của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Chile. Tuy nhiên, tại Chile, hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc vẫn chiếm đa số (75%), giảm đáng kể so với năm 2013 (82%). Hàng hóa Trung Quốc vào thị trường này được hưởng ưu đãi thuế theo Hiệp định thương mại tự do Trung Quốc - Chile. Theo đó, 2 bên Trung Quốc và Chile đã ký một Thỏa thuận Nâng cấp Thương mại Tự do vào T11/2017.

Nhìn chung, chúng tôi đánh giá CPTPP không đem lại cơ hội thị trường vượt trội cho Việt Nam tại thị trường Chile, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may tại thị trường này chỉ tăng trưởng ở mức trung bình 13%/năm, đạt 100 triệu USD vào năm 2018.

8. Singapore
 

Singapore nhập khẩu hàng dệt may từ Trung Quốc, Malayxia, Bangladesh, Indonexia, Việt Nam... Trong đó, tỷ trọng nhập khẩu từ Trung Quốc chênh lệch không đáng kể so với các quốc gia khác. Đây là thị trường tiềm năng với hàng may mặc phụ thuộc lớn vào nhập khẩu. Hàng hóa xuất khẩu sang Singapore được cắt giảm thuế nhập khẩu về 0% tại hầu hết các sản phẩm, do đó, xét về ưu đãi thuế quan, CPTPP không mang lại nhiều cơ hội vượt trội cho xuất khẩu hàng may mặc. Tính tới năm 2017, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt 88 triệu USD và được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng với tốc độ 20%/năm, đạt 100 triệu USD năm 2018.

9. Brunei và Peru

Brunei và Peru vốn không phải là đối tác nhập khẩu hàng dệt may lớn của Việt Nam. Brunei chủ yếu nhập sản phẩm dêt may từ Malaysia, Singapore, Trung Quốc, trong khi Peru chủ yếu nhập khẩu sẩn phẩm dệt may từ Trung Quốc, Bangladesh và Colombia. Người tiêu dùng Brunei vốn quen với các sản phẩm nhập khẩu từ Malaysia, là nước cũng tham gia CPTPP và cùng thuộc khối ASEAN với Việt Nam. Đồng thời Malayxia cũng có khả năng sản xuất hàng may mặc. Do đó, kì vọng tăng trưởng từ thị trường Brunei ở giai đoạn đầu không quá lớn, chủ yếu giới thiệu và quảng bá sản phẩm. Tuy nhiên, hiện tại Việt Nam chưa kí thỏa thuận song phương nào với Peru, do đó, CPTPP được kì vọng sẽ đem lại cơ hội thị trường Peru cho các doanh nghiệp dệt may Việt Nam.


ĐÁNH GIÁ CƠ HỘI TĂNG TRƯỞNG TOÀN NGÀNH DỆT MAY TỪ CPTPP

Quy mô thị trường CPTPP lớn chỉ sau Mỹ
Xuất khẩu hàng dệt may tới các quốc gia CPTPP liên tục chiếm khoảng 15% tổng kim ngạch xuất khẩu. Như vậy, sau kí kết CPTPP, CPTPP là khu vực thị trường lớn thứ 2 đối với lĩnh vực dệt may, chỉ sau Mỹ (47%). Bên cạnh quy mô xuất khẩu lớn, tổng kim ngạch nhập khẩu hàng dệt may từ khối CPTPP tương đối lớn (khoảng 1.5 tỷ USD mỗi năm), do đó, Việt Nam có thể tận dụng các cơ hội thị trường từ CPTPP đem lại với yêu cầu xuất xứ “từ sợi trở đi”.
 

Dư địa để khai thác thị trường vẫn còn lớn
Trong giai đoạn 2013 – 2017, tốc độ tăng trưởng bình quân của hàng dệt may xuất khẩu sang các nước CPTPP đạt 8%/năm. Trong đó, Canada, Nhật Bản, Mexico, Australia, New Zealand, Singapore là các quốc gia phụ thuộc lớn vào hàng dệt may nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc. Việt Nam chưa kí kết hiệp định thương mại song phương nào với Canada, Mexico và Peru, do đó, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam tại các thị trường này còn yếu. CPTPP sẽ tạo lợi thế vượt trội cho Việt Nam mở rộng và khai thác thị trường với kim ngạch xuất khẩu dự kiến đạt 4.8 tỷ USD năm 2018 (tăng trưởng 10.5%).

(Nguồn: FPTS)


×
tvi logo